رضا سلیماننوری اظهار کرد: برخی از آیینهای ماه رمضان، علیرغم تغییرات، همچنان اجرا میشوند، در حالی که برخی دیگر به مرور زمان و به دلایل مختلف از یاد رفتهاند. یکی از این آیینهای فراموششده، نخلگردانی در مشهد برای روزها و شبهای عزای علوی است. اسناد تاریخی نشان میدهند که این آیین از اواسط دوران صفوی تا پایان دوران افشاری با شکوه خاصی در مشهد و حرم رضوی برگزار میشده، اما کمکم در دوره قاجار به فراموشی سپرده شد. این محقق همچنین به آیینهایی مانند شبخوانی، ملاقهزنی، طبلزنی سحری در مناطق مختلف خراسان و تشتزنی در سبزوار و تربت حیدریه اشاره کرد.
او توضیح داد که این مراسمها نیز به مرور زمان و به دلیل تحولات اجتماعی به فراموشی سپرده شدهاند. تا حدود ۷۰ سال پیش آیینهایی نظیر شبخوانی یا به زبان محلی “شوخوانی“، ملاقهزنی، و طبلزنی سحری در بسیاری از روستاها و شهرهای خراسان رایج بود. اما با ظهور وسایل ارتباط جمعی و کمرنگ شدن روابط صمیمانه میان مردم، این رسوم نیز کمکم از بین رفتند. او همچنین معتقد است که تغییرات فرهنگی و اجتماعی و فاصله فکری میان نسلها نقش مهمی در از بین رفتن این آیینها داشته است. گذشته از آن، آموزشهای بین نسلی که روزگاری بهترین وسیله انتقال تجربیات بودند، امروزه جای خود را به رسانهها دادهاند. این تغییرات سبب کاهش توجه نسل جوان به این آیینها شده و احساس بیگانگی با آنها را پدید آورده است. نتیجه این امر، نه تنها نابودی سنتها، بلکه تأثیرات منفی فرهنگی و اجتماعی بر جامعه است. سلیماننوری همچنین مهاجرت گسترده از روستاها به شهرها را یکی دیگر از عوامل اصلی این موضوع میداند.
او بیان کرد که مهاجرت علاوه بر انقطاع پیوندهای فرهنگی مستحکم روستاها، امکان برگزاری بسیاری از آیینهای کهن را نیز کاهش داده است. این وضعیت منجر به دور شدن نسل جوان مهاجر از ریشههای فرهنگی خود شده و حتی بیگانگی آنها با فرهنگ بومی را تسریع کرده است. او در مخالفت با نظریههایی که نسل جدید را دشمن سنتها میدانند، معتقد است اگر فلسفه و معنا پشت آیینها برای جوانان به روشنی توضیح داده شود، آنها علاقهمند میشوند تا این رسوم را اجرا کنند. او ضعف اصلی را در تغییر مرجعیت فرهنگی جامعه از بزرگان و ریشسفیدان به افراد مشهور رسانهای فاقد دانش کافی میداند.
به باور این پژوهشگر، برای حفظ آیینها باید فعالیتهای فرهنگی و رسانهای را بر بنیاد اندیشه و آگاهی بنا کرد تا نسل جدید بتواند به بهترین حافظ و نگهبان سنتهای کهن تبدیل شود. وی تأکید کرد که آگاهیبخشی صحیح تنها راه حفظ و احیای سنن نیاکان است و استفاده از افراد متخصص در حوزه فرهنگ در رسانهها و دانشگاهها ضروری است. او معتقد است اگر فعالان رسانهای با اطلاعات درست تقویت شوند، میتوانند نقش مؤثری در احیای بقایای رسوم گذشتگان ایفا کنند. در پایان، سلیماننوری تصریح کرد که ساختن یک فرهنگ پایدار نیازمند حضور کسانی است که آگاهی و دانش کافی دارند. او تأکید کرد که باید عرصه فرهنگ را از تمایلات سیاسی و ارتباطات نادرست دور نگه داشت تا امکان شکوفایی پتانسیل واقعی آن فراهم شود.
دیدگاهتان را بنویسید