کشت گل محمدی در خطه خراسان قدمتی دیرینه دارد، روستای «فرخد» مشهد معروف به قمصر خراسان رضوی به دلیل سازگاری آب، هوا و خاک یکی از مناطق مستعد و بزرگ کشت این گل زیبای خوشبو از خانواده «گل رز» در کشور به شمار میرود.
به گزارش ایرنا، هر ساله در فصل اردیبهشت و همگام با برداشت گل محمدی، روستای فرخد مشهد میزبان جشنواره ها و آیین های ویژه در این خصوص است.
«گل غلتان» یکی از این رسوم است؛ آیینی که در آن نوزادان تازه متولد شده در آغوش گلبرگهای لطیف، سفری به دنیای عطر و رنگ را آغاز میکنند، تا با رایحهای دلانگیز، زندگیشان سرشار از سلامتی و برکت شود.
برای امسال تولید افزون بر هفت هزار تن گل محمدی به صورت غنچه و گلبرگ در استان خراسان رضوی پیش بینی شده است که بیشترین سطح زیر کشت گل محمدی در استان را مشهد با ۲۰۷ هکتار دارا است و شهرستان های تایباد، طرقبه و شاندیز، سبزوار، فیروزه، خواف و خوشاب در رتبههای بعدی قرار دارند.
در خراسان رضوی جایی که عطر گل محمدی در هوا میپیچد، فصل برداشت این گل معطر نه تنها نویدبخش رونق اقتصادی است، بلکه یادآور آیینهای کهن و باورهای ریشهدار مردم این سرزمین نیز هست.
در این سرزمین جایی که خورشید با نوازش دستان طلاییاش، رازهای خاک را بیدار میکند، قصهای از جنس عطر و رنگ، هر ساله تکرار میشود.
قصهای که در آن، پریان بهاری دامنهای خود را پر از گلبرگهای صورتی کرده و بر دشتهای سبز میپاشند. اینجاست که گل محمدی، ملکه گلهای خوشبو، تاج شکوفههایش را بر سر میگذارد و عطر بهشتیاش را در فضا رها میکند.
این گزارش، سفری است به دنیای سحرآمیز گل محمدی در خراسان رضوی، جایی که عطر بهار، با دستان مهربان کشاورزان، به خانهها راه مییابد و قصهای از عشق و امید را روایت میکند.
گل محمدی، آرامش ذهن و مشام
گل محمدی از قدیمیترین و مهمترین انواع گلهای خانواده رز است کـه در بیشتر نقاط ایران بـه منظور تولید عطر، گلاب و بـه عنوان گیاه تزئینی مـورد توجه بسیار قرار داشته و کشت میشود.
استخراج گلاب از گل محمدی یکی از تولیدات مهم اقتصادی کشور است، بطوریکه هرسال گلاب تولید شده و اسانس حاصل از آن علاوه بر مصرف داخلی به خارج از کشور نیز صادر میشود.
سابقه ایران در صنعت گلابگیری از این گل به ۲ هزار و ۵۰۰ سال پیش باز میگردد. محصول عمده گل محمدی، گلاب و اسانس گلبرگ خشک آن است که از آنها در صنایع دارویی، عطرسازی، فرآوردههای بهداشتی، آرایشی و صنایع غذایی استفاده میشود.
گل محمدی برترین گونه دارای اسانس رز است و هدف اصلی از کشت آن در ایران تولید گلاب است، در حالی که در اغلب کشورهایی که اقدام به کشت گل محمدی میکنند، تولید گلاب یک محصول فرعی است.
ایران بیشترین سطح زیر کشت گل محمدی در جهان را دارد، اما سهمی تقریبا معادل صفر از بازار جهانی را دارا است، در حالی که فرآوردههای گل محمدی شامل اسانس «تام، ابسلوت، کانکریت، عطر، ادکلن و خوشبوکنندهها، مکملها و دارو» است، اما این زنجیره در ایران در همان حلقه اول یعنی تولید گلاب متمرکز و متوقف شده است.
جایگاه خراسانرضوی در کشت گل محمدی
خراسان رضوی در میان استانهای کشور گرچه با رتبهدار بودن در عرصه تولید زعفران به عنوان گل سر سبد گیاهان دارویی در تولید این محصول پیشتاز است و حدود ۹۰ درصد زعفران کشور را تولید میکند، اما در زمینه کشت و تولید دیگر گیاهان دارویی نیز جایگاه برتر را در کشور دارد.
خطه زرخیز خراسان رضوی ۳۵۰ گونه از مجموع حدود سه هزار گیاه دارویی شناخته شده در کشور را به صورت خودرو یا دست کاشت دارا است. این نکته در کشت گیاهان دارویی حایز اهمیت است که پرورش این گونهها به دلیل نگهداری آسان و مصرف اندک آب و ارزش اقتصادی بسیار مورد اقبال کشاورزان است. در این میان خراسان رضوی درحوزه کشت گل محمدی نیز جایگاه قابل قبولی دارد.
سابقه کشت گل محمدی در این خطه زرخیز بسیار طولانی است و در این سابقه طولانی عطر دلنشین و آرامبخش گل محمدی در ذهن مردمان این خطه به خوبی باقی مانده است.
روستای فرخد، خاستگاه گل محمدی در خراسان رضوی
گل محمدی به دلیل سازگاری با آب و هوا و خاک روستای فَرُّخَد (قمصر خراسان)، یکی از قدیمیترین محصولات این منطقه به شمار میرود.
این محصول که پیشینهای به قدمت قنات روستا و آب کوه دارد، به دلیل اعتقادات مذهبی و خواص دارویی، همواره مورد توجه و خرید مردم مشهد بوده است.
تا سال ۱۳۹۴، گل محمدی قمصرخراسان صرفا به صورت خام به بازارهای مشهد و کارخانجات ارسال میشد؛ اما با برگزاری جشنوارهها توسط شورای اسلامی و دهیاری قمصرخراسان و تشویق کشاورزان به ایجاد کارگاههای گلابگیری، مسیر سنتی تغییر کرد و کشاورزان فرآوری و ایجاد ارزش افزوده را آموختند.
این تغییر رویکرد، دلسردی کشاورزان از قیمت پایین و پرداخت اقساطی کارخانجات را نیز برطرف کرد.
امسال به دلیل شرایط آب و هوایی، گلدهی گلستانها با چند روز تاخیر، حدود دهم اردیبهشت آغاز شد با این حال، سطح زیر کشت به آرامی در حال افزایش است و گلستانهای خشک شده مجددا بازپروری شدهاند.
با توجه به بارشهای اخیر، انتظار میرود بهرهوری در سطح مزارع افزایش یابد و بازدهی گلستانها به سطح استاندارد ۶ تن در هکتار و حتی بیشتر از آن برسد.
دیدگاهتان را بنویسید